คุณแพรวพร สุขัษเฐียร หรือคุณอ้อ ตัวแทนสถาปนิกจากใจบ้านสตูดิโอ จังหวัดเชียงใหม่ เนื่องจากเป็นคนชอบท่องเที่ยว ชอบธรรมชาติ ชอบเดินทางไปยังพื้นที่ในชนบท คุณอ้อจึงมองหาแนวทางที่จะสามารถทำให้ตัวเองได้ทำในสิ่งที่ชอบควบคู่ไปพร้อมๆกับสิ่งที่ร่ำเรียนมา ซึ่งก็คือการออกแบบ แล้วทำอย่างไรจึงจะสามารถเชื่อมโยงสิ่งต่างๆเหล่านี้เข้าไปในงานที่ออกแบบขึ้นมาได้ มันคือโจทย์ที่ถูกตั้งขึ้นและคุณอ้อก็พยายามค้นหาคำตอบให้กับตัวเอง

ก่อนหน้าที่จะมาทำตรงนี้ คุณอ้อได้ทำงานสถาปัตยกรรมแบบที่รู้จักกันทั่วไป คือการออกแบบตึก ต้องถือว่าเป็นงานที่ดีมาก เพราะได้ทำในสิ่งที่ตนอยากทำมาตั้งแต่สมัยเรียนทั้งหมด และงานก็ออกมาดี คุณอ้อจึงเริ่มมาคิดว่าการออกแบบทางสถาปัตยกรรมที่ดีนั้นจะสามารถช่วยให้ชีวิตของคนอื่นดีขึ้นได้หรือเปล่า พอมีคำถามก็เริ่มออกมองหาแนวทางมาทดลอง เพื่อหาคำตอบในสิ่งที่ตนสงสัย

หากถามว่าคำว่าสถาปนิกหรือการออกแบบ กับคำว่าพอเพียง หรือปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เข้ามาหากันได้อย่างไร บางคนอาจจะคิดว่ามันต่างกัน หรือเหมือนกันคนละด้าน แต่ในทีมงานใจบ้านสตูดิโอมีการพูดคุยกันเสมอว่า จริงๆแล้วคำนี้คือการหาสมดุล “พอเพียงไม่ได้บอกว่าเราต้องประหยัด มันคือการหาสมดุล การออกแบบให้เข้ากับโจทย์ แล้วอันนี้ก็เป็นงานที่เราทำ แต่ว่าสิ่งที่เราเพิ่มเติมหรือทำให้มันสมดุลมากขึ้นคือเราสนใจเรื่องธรรมชาติ เราสนใจเรื่องผู้คน” งานออกแบบของใจบ้านสตูดิโอจะต้องผ่านการพูดคุย ทำความเข้าใจว่าสิ่งที่ลูกค้าต้องการคืออะไร และสิ่งที่เราคิดมีอะไรบ้างที่เป็นไปได้ และเป็นไปไม่ได้ โดยไม่ได้มีความจำเป็นว่าจะต้องตามใจสิ่งที่ลูกค้าต้องการทั้งหมด แต่สิ่งที่จะนำมาประกอบในการใช้ความคิดด้วยก็คือ เรื่องของวิถีชีวิต สิ่งแวดล้อม และวัสดุที่ใช้

ก่อนที่คุณอ้อจะเล่าถึงงานโปรเจคออกแบบ คุณอ้ออยากจะเล่าถึงสถาปัตยกรรมที่ได้ไปพบเห็นมาในระหว่างที่ตนไปเดินป่า ว่ามันมีความพอเพียงจริงๆ พอเพียงมาก และไม่ได้ออกแบบโดยสถาปนิก วัสดุที่เขาใช้ องค์ความรู้ที่เขารังสรรค์บ้านขึ้นมา ไม่ใช้วัสดุจากพื้นที่อื่นเลย ทักษะการสร้างก็บ่งบอกอยู่ในตัวบ้านหลังนั้น ซึ่งการสร้างบ้านแต่ละครั้ง ก็เปรียบเสมือนการขัดเกลา หรือการส่งทอดความรู้ คุณอ้อเลยมาคิดว่าสถาปัตยกรรมแบบใหม่ที่ทำกันในสมัยนี้นั้น จะมีองค์ประกอบเช่นนี้ไหม ปูนซีเมนต์ที่ใช้มาจากไหน ไม้ หรืออิฐ มีความเป็นมายังไง วิธีการก่อสร้างต่างๆ มีเรื่องราวอะไรไหม

สถาปัตยกรรมที่ดีนั้น ย่อมทำให้ผู้ที่อาศัยอยู่มีความสุข และแน่นอนว่าเกี่ยวข้องกับการใช้ทรัพยากรอย่างพอเพียงด้วย การใช้ทรัพยากรอย่างพอเพียงนั้นหมายความว่าการเลือกใช้อย่างชาญฉลาด ไม่ใช่ว่าใช้เพื่อให้ลูกค้าคนใดคนหนึ่งประทับใจ สิ่งนี้เป็นโจทย์หลักของใจบ้านสตูดิโอ งานที่จะทำให้เห็นภาพของคอนเซปต์นี้ชัดเจนยิ่งขึ้นคือ งานออกแบบโรงคั่วกาแฟอาข่าอ่ามา ซึ่งเป็นกาแฟออร์แกนิค คุณลี เจ้าของกาแฟอาข่าอ่ามา ต้องการที่จะสร้างโรงคั่วกาแฟ และทำเป็นศูนย์การเรียนรู้ ที่อำเภอแม่ริม มีพื้นที่ทั้งหมดประมาณ 5 ไร่ โดยได้ทำการคุยกันว่าจะเริ่มทำอย่างไรดี อะไรบ้างที่คุณลีอยากจะเห็น และอะไรบ้างคือสิ่งที่ใจบ้านสตูดิโออยากจะนำเสนอ กระบวนการนี้เป็นกระบวนการที่สำคัญในการหาสมดุลระหว่างกัน ซึ่งเป็นสมดุลระหว่างความต้องการของลูกค้ากับแนวคิดที่เราเชื่อ

อีกหนึ่งหัวใจ ก็คืองานที่ใจบ้านสตูดิโอออกแบบนั้นไม่ได้เป็นไอเดียจากสถาปนิกที่ว่าเราต้องการงานแบบเฉิดฉาย แต่เราต้องการความสอดคล้องกับความต้องการของลูกค้า อย่างวัสดุที่ใช้ในการก่อสร้างอาคารก็พยายามให้เป็นวัสดุท้องถิ่น ยกตัวอย่างกับ อิฐที่ใช้ในแต่ละก้อน อย่างน้อยก็จะต้องมีสัดส่วนที่ไปเป็นรายได้ให้กับคนในท้องถิ่น ซึ่งนอกจากการสร้างสถาปัตยกรรมที่ออกมาเป็นตัวอาคารแล้ว สิ่งที่อยากจะใส่เข้าไปในงานแต่ละชิ้นด้วย ก็คือการบอกเล่าวิธีคิด หรือวิถีชีวิตในรูปแบบต่างๆผ่านงานดีไซน์ ให้คนที่เข้ามาใช้สถานที่นั้นๆสัมผัสถึงได้ ถ้าสรุปแบบสั้นๆก็คือคอนเซปต์ไม่ได้จบที่ตัวอาคาร แต่อาคารจะเป็นตัวบอกเล่าให้แก่คนที่เข้ามาใช้

            สถาปนิกเป็นอาชีพที่ต้องใช้กระบวนการความคิด การวางแผนและความคิดสร้างสรรค์ หากถามว่าความสร้างสรรค์จะนำไปสู่ความพอเพียงได้อย่างไร จริงๆต้องย้อนกลับไปถามตัวเองก่อนว่าถ้าความพอเพียงคือเป้าหมาย เราอยากจะเดินบนเส้นทางสู่ความพอเพียงจริงๆหรือเปล่า เพราะ ความคิดสร้างสรรค์ การออกแบบ หรือการวางแผนของสถาปนิกนั้นคือกระบวนการที่จะนำไปสู่ผลลัพธ์ ซึ่งโดยพื้นฐานของสถาปนิกจะมีระบบความคิดในการเข้าใจสิ่งต่างๆก่อน กล่าวคือ ถ้าต้องการจะพอเพียงแล้ว แต่ไม่เข้าใจก็จะไม่มีทางพอเพียงได้ เพราะความพอเพียงอาจจะกลายเป็นเพียงภาพสวยๆที่มีแค่ต้นหญ้า ต้นไม้ ซึ่งไม่ใช่ความพอเพียงที่แท้จริง จะเป็นแค่ภาพที่คิด ที่จินตนาการขึ้นมาเท่านั้นเอง เพราะฉะนั้นแล้ว กระบวนการของสถาปนิกจะไม่ได้ให้ความสำคัญแค่เฉพาะตัวอาคาร เพราะมันคือปลายทาง คือภาพสุดท้าย แต่กระบวนการความคิดคือต้องเข้าใจว่าเจตจำนงที่แท้จริงของการสร้างสิ่งต่างๆนั้นคืออะไร ทำสิ่งนี้ไปเพื่ออะไร ประสบการณ์ที่จะเกิดต่อผู้คนนั้นคืออะไร รวมถึงการประกอบตัวตนของเรา สภาพแวดล้อมที่อยู่รอบๆตัว สิ่งปลูกสร้างที่กำลังจะสร้างขึ้น ผลกระทบระหว่างสิ่งที่เราจะสร้างขึ้นต่อสิ่งรอบๆข้างตัว หรือแม้แต่ต้นทางของสิ่งวัสดุที่เราจะใช้มันประกอบกันทั้งหมด การเข้าใจตัวเราเอง เข้าใจสภาพแวดล้อม แล้วเอาสิ่งเหล่านี้มาผสมผสานกันจนกลมกลืนออกมาเป็นผลลัพธ์สุดท้ายก็คืออาคารที่ตอบทุกคำถามสิ่งเหล่านั้น

           คนส่วนใหญ่ต้องการความพอเพียง ความสุขเบื้องต้นที่อยู่ภายในของคน แต่สิ่งที่หายไปตอนนี้คือกระบวนการก่อนการใช้ความคิดสร้างสรรค์เพื่อนำไปสู่ความพอเพียง การเข้าใจตนเอง เข้าใจสภาพแวดล้อม เข้าใจเส้นทางชีวิต จุดนี้เป็นจุดสำคัญที่กระบวนการออกแบบช่วยได้ ถ้าพูดถึงการทำความเข้าใจตั้งแต่ตนเอง ก็รู้สึกว่าเป็นสิ่งที่ยาก เพราะคนเรามักถูกสิ่งแวดล้อมทำให้เราหนีจากความเป็นตัวเอง จึงไม่ได้หันกลับมาดูตัวเองที่แท้จริงว่าตอนนี้ชอบอะไร ไม่ชอบอะไร สนใจอะไร เราอาจจะไปทำอย่างอื่นมามากมาย เลยรู้สึกว่าความยากจริงๆแล้วอยู่ที่การกลับมามองตัวเองว่าสิ่งที่เราตามหาหรือว่าตั้งใจคืออะไร ในวันนี้เราเรียนรู้ตัวเองหรือยังว่า เราชอบอะไร อันนี้เป็นสิ่งที่สำคัญ

คุณอ้อได้พูดถึงพอแล้วดีว่า สิ่งที่ได้เจอกับสิ่งที่ตนเองตั้งใจ วันนี้มาเจอกันแล้ว และมันไม่มากหรือไม่น้อยจนเกินไป ซึ่งพอแล้วดีของแต่ละคนก็ขึ้นอยู่กับว่าจะหาบาลานซ์ของตัวเองได้อย่างไร พอถึงจุดจุดหนึ่ง ก็จะรู้สึกเองว่ามันคือความสุข ซึ่งก็ไม่สามารถมีใครอธิบายแทนใครได้ เพราะเราไม่สามารถลอกเลียนแบบกันได้

วันนี้คุณอ้ออยากให้งานที่ใจบ้านสตูดิโอกำลังทำ เป็นพื้นที่ที่สามารถแบ่งปัน โดยที่ไม่ได้หมายความว่าจะต้องมาใช้พื้นที่แห่งนี้ แต่อยากให้เป็นพื้นที่ที่แบ่งปันความรู้ แบ่งปันทั้งความมั่นใจว่าการที่ตั้งใจจะทำสิ่งๆหนึ่งโดยที่มีความห่วงใย หรือนึกถึงคนอื่นนั้น สามารถแบ่งปันกันได้ โดยที่ไม่ต้องป่าวประกาศให้คนอื่นรู้ว่าฉันกำลังแบ่งปันอยู่ อันนี้รู้สึกว่าเป็นสิ่งที่ตั้งใจทำในงานทุกชิ้น

คุณอ้ออยากฝากแง่คิดในการใช้ชีวิตแบบพอแล้วดีว่า คุณอาจจะเข้าใจว่าความพอเพียงคือต้องอยู่ในชนบท ไม่สามารถสร้างสรรค์ มันคือการประหยัด ไม่มีความสวยงาม แต่สิ่งที่เราหรือใจบ้าน สตูดิโอกำลังพยายามทำให้เห็น คือความพอเพียงนั้นสวยงาม และทำให้เรามีความสุขได้ แต่ต้องไม่เบียดเบียน หรือสร้างความเดือดร้อนให้ใคร แม้กระทั่งตนเอง

 

Scroll Up